Zainteresowanie edukacją z zakresu zarządzania projektami na uczelniach na całym świecie wzrasta. Jak podał Greg Balestrero, prezes PMI, około siedemnaście tysięcy uczelni na całym świecie, posiada w swojej ofercie programy związane z zarządzaniem projektami. Wraz z zainteresowaniem edukacją, wzrasta również zainteresowanie badaniami nad zarządzaniem projektami.

Project Management Institute od 1997 roku koordynuje program badawczy, mający na celu wsparcie rozwoju dyscypliny zarządzania projektami. Do tej pory w badania naukowe nad zarządzaniem projektami PMI zainwestował już ponad 14 milionów dolarów, rozdzielanych w formie grantów badawczych na rzecz naukowców, studentów i doktorantów z całego świata. Jednym z elementów programu badawczego są spotkania naukowców i praktyków na „PMI Research and Education Conference”. Również podczas tegorocznej konferencji przedstawiciele obydwu grup prezentowali wyniki swoich najnowszych badań na polu zarządzania projektami. Program trwającej cztery dni konferencji był niezwykle bogaty, a złożyło się na niego kilkadziesiąt prezentacji, panele dyskusyjne, wykłady zaproszonych ekspertów, a także warsztaty.

Podczas pierwszego dnia konferencji odbyły się dwa równoległe spotkania – GAC Academic Forum oraz, dostępne tylko dla organizacji prowadzących certyfikację PMI, R.E.P. Forum. W trakcie GAC Academic Forum poruszone zostały zagadnienia związane z nauczaniem zarządzania projektami. Prezentacje i towarzyszące im dyskusje dotyczyły filozoficznych, technologicznych, pedagogicznych i praktycznych aspektów nauczania zarządzania projektami, głównie w szkołach wyższych.

Profesor J. Davis Clark z University of Maryland przedstawiła koncepcję wykorzystania „pozytywnej psychologii” (ang. positive psychology) w procesie nauczania zarządzania projektami. Profesor Andrew Gale z University of Manchester prezentował wyniki nauczania studentów zarządzania projektami z wykorzystaniem „personal response units” (inaczej „clickers”) – urządzeń elektronicznych (przypominających wyglądem piloty telewizyjne), pozwalających na aktywizowanie dużych, nawet kilkusetosobowych grup studentów, poprzez włączanie ich w aktywny udział w zajęciach przez udzielanie zbiorowo odpowiedzi na zadawane przez wykładowcę pytania. Według badań przeprowadzonych przez wykładowców z University of Manchester, zastosowanie powyższych urządzeń zwiększa interakcje w grupie, polepsza proces uczenia się, monitoruje aktywność studentów i zwiększa radość z nauki.

Kolejna prezentacja pierwszego dnia konferencji przedstawiała studium przypadku nauczania zarządzania projektami międzynarodowymi, a referowała profesor Lynn Crawford z Bond University w Australii. Prezentacja przedstawiała realizowane na Bond University studia magisterskie z Zarządzania Projektami, w których większość zajęć realizowana jest zdalnie, z wykorzystaniem narzędzi komunikacji elektronicznej, takich jak np. Skype, a wykładowcy prowadzący studia znajdują się na różnych kontynentach. Kolejne studium przypadku przedstawione podczas pierwszego dnia konferencji dotyczyło procesu realizacji studiów z Zarządzania projektami online, a prezentował John. H. Cable z University of Maryland. W opinii ankietowanych absolwentów studia zdalne realizowane na University of Maryland osiągnęły bardzo wysokie noty, niejednokrotnie były oceniane wyżej niż studia stacjonarne, co, paradoksalnie, wynikało z większej dostępności wykładowców dla studentów studiujących zdalnie, niż stacjonarnie.

Niezwykle bogaty program kolejnych trzech dni konferencji nie pozwala na omówienie wszystkich referatów, których wygłoszono ponad siedemdziesiąt. Można pokusić się jedynie o krótkie podsumowanie sesji i przedstawienie tematyki wybranych referatów, które zostały pogrupowane w następujące bloki tematyczne, nawiązujące do wybranych aspektów zarządzania projektami: Biuro Projektów, Umiejętności miękkie, Edukacja, Złożoność projektów, Zarządzanie portfelami projektów, Sukces w projektach, Teoria Interesariuszy, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Zarządzanie wiedzą, Aplikacje zarządzania projektami, Analiza wartości dodanej.

 W ramach ścieżki „Biuro Projektów” prezentowano m.in. tematy z zakresu identyfikacji motywów wprowadzania zmian w Biurach Projektów (Monique Aubry, University of Quebec at Montreal), dyskutowano na temat czynników strategicznych i funkcji PMO w organizacjach zorientowanych projektowo (Perttu Dietrich, University of Southern Denmark), a także przedstawiono model dojrzałości Biura Projektów (Marcelo Cota, University of Sao Paulo).

Wśród zagadnień związanych z umiejętnościami „miękkimi” w projektach (ang. soft skills) znalazły się m.in. różnice kulturowe w projektach (Frank Anbari, Drexel University), Negocjacje strategiczne w zarządzaniu konfliktem na przykładzie projektów budowlanych (Saied Yousefi, Unversity of Waterloo), wpływ środowiska i przywództwa na wydajność zespołów w złożonych projektach (Hans Thamhain, Bentley University in Boston), zrozumienie istoty konfliktu i zarządzanie nim w projekcie (Celine Villax, True Behavioral Healthcare Inc.). Profesor Shankar Sankaran z Sydney University of Technology przedstawił także niezwykle ciekawe studium przypadku projektów implementacji zmiany organizacyjnej z wykorzystaniem metody action research w dwóch azjatyckich kulturach – w Singapurze oraz Indiach.

Ciekawe prezentacje miały też miejsce w bloku „Złożoność projektów”. Przedstawiono m.in. referat na temat złożonych projektów publicznych w Norwegii (Jonas Sőderlund, Norwegian School of Management) oraz wczesnych sygnałów ostrzegania w projektach złożonych (Terry Williams, University of Southampton).

Nauczaniu zarządzania projektami poświęcono blok „Edukacja” (a także panel dyskusyjny opisany poniżej), w którym m.in. Bill Egginton (Cranfield Defence and Security Defence Academy of the United Kingom) przedstawiał doświadczenia w nauczaniu zarządzania projektami w Brytyjskiej Armii

W bloku poświęconym zarządzaniu portfelami projektów Clive N. Enoch z University of South Africa zaprezentował wyniki swoich badań nad porównaniem praktyki wykorzystania zarządzania portfelami projektów w przedsiębiorstwach, a teorią tej dziedziny, natomiast Mait Rungi (Lappeenranta University of Technology) skupiał się na zależnościach pomiędzy poszczególnymi projektami zgromadzonymi w ramach jednego portfela. Peerasit Patanakul (Stevens Institute of Technology) przedstawił też wyniki swojej pracy badawczej nad identyfikacją kluczowych czynników wpływających na efektywność w zarządzaniu portfelem projektów na przykładzie wybranej instytucji finansowej.

Inne, ciekawe i nowatorskie badania, których wyniki prezentowano na konferencji dotyczyły m.in. tematyki: dostosowania metod zarządzania projektami do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw (Rodney Turner, SKEMA Business School In Lille), marketingu projektów (Koninika Patel, SKEMA Business School In Lille) oraz praktyki zarządzania wiedzą w projektach IT (Corlane Barclay, University of Technology Jamaica).

Wśród zaproszonych na konferencję gości specjalnych znalazła się m.in. Kathleen Eisenhardt, profesor Uniwersytetu Stanforda. Profesor Eisenhardt specjalizuje się w badaniach nad strategią, głównie w firmach wysokich technologii. Obecnie profesor Eisenhardt zajmuje się m.in. badaniem heurystyki w strategii oraz tworzenia synergii w korporacjach. Ponadto Kathleen Eisenhardt została uznana za najczęściej cytowanego naukowca w dziedzinie studiów nad strategią i organizacją na przestrzeni ostatnich 25 lat i cieszy się wielkim uznaniem w środowisku badaczy tej tematyki.

Jej prezentacja skupiona była wokół szans i wyzwań budowania teorii zarządzania w oparciu o wykorzystanie metody studium przypadku. Profesor Eisenhardt dzieliła się ze słuchaczami swoimi doświadczeniami w budowaniu licznych studium przypadku i zwracała uwagę na najbardziej problematyczne elementy tej metody badawczej, mogące przyczynić się do porażki badacza. Zgromadzonym na konferencji przedstawiła główne założenia i proces tworzenia wartościowego studium przypadku z dziedziny zarządzania.

Wśród sesji plenarnych znalazło się również wystąpienie dr. Charlesa Pellerina, astrofizyka z NASA, odpowiedzialnego m.in. za wystrzelenie Kosmicznego Teleskopu Hubbla, obecnie profesora University of Colorado, gdzie wykłada przedmiot „Przywództwo”. Swoje wystąpienie autor książki „How NASA Builds Teams” poświęcił wymaganiom dotyczącym budowania zespołów projektowych realizujących projekty związane z wysokimi technologiami. Autor dzielił się doświadczeniami pracy z ponad tysiącem zespołów projektowych NASA nad budowaniem efektywnego współdziałania w projektach, szczególnie zwracając uwagę na istotność przywództwa i komunikacji w projektach.

W ramach konferencji odbyło się również szereg paneli dyskusyjnych, w których udział brali zaproszeni goście – naukowcy oraz wysokiej klasy specjaliści zajmujący się zarządzaniem projektami. Jeden z paneli dyskusyjnych poświęcony był zarządzaniu projektami w sektorze publicznym. Paneliści (pochodzący z USA i Wielkiej Brytanii) skupili się na doświadczeniach swoich krajów w zarządzaniu projektami w sferze publicznej. Podczas niezwykle ciekawej dyskusji starano się odpowiedzieć na pytania takie jak: jak i dlaczego niektóre z instytucji publicznych z sukcesem zaadaptowały do swoich potrzeb zarządzanie projektami, a inne nie? Jakie wymogi wobec zasobów ludzkich ma realizacja projektów rządowych? Czy istnieje pewnego rodzaju wiedza i specyficzne umiejętności związane z pracą nad projektami rządowymi, których brakuje nowo przyjętym pracownikom? Paul Boscoe, dyrektor w Departamencie Energii USA, jednostki zarządzającej systemem energii atomowej, opowiadał o specyficznych oczekiwaniach wobec inżynierów-kierowników projektów pracujących przy projektach energii atomowej, natomiast Stephen Henwood, członek zarządu publicznej jednostki odpowiedzialnej za rozbiórkę i utylizację elektrowni jądrowych w Wielkiej Brytanii, przedstawiał problemy zarządzania tak złożonymi projektami, jak zamknięcie elektrowni jądrowej.

Kolejny panel dyskusyjny poświęcony został kształtowaniu programu nauczania zarządzania projektami na poziomie licencjatu, magisterium a także studiów doktoranckich. Przedstawiciele uczelni z całego świata poruszali problem programu studiów odpowiadającemu każdemu z powyższych stopni. Interesująca dyskusja toczyła się na temat kształtowania programu studiów doktoranckich z zarządzania projektami i wymogów dotyczących doktorantów.

Aby podkreślić wagę, jaką w ostatnich latach zyskuje zagadnienie zarządzania portfelami projektów, poświęcono mu osobny panel dyskusyjny, który cieszył się wielkim zainteresowaniem uczestników konferencji. Paneliści zwrócili uwagę na coraz powszechniejsze wprowadzanie zarządzania portfelami w firmach i ograniczenia (wynikające głównie z cykli budżetowych) w możliwości wsparcia działań instytucji publicznych poprzez budowę i zarządzanie portfelami projektów.

Niewątpliwie konferencja organizowana przez Project Management Institute to jedno z najciekawszych i najbardziej inspirujących spotkań badaczy zajmujących się zarządzaniem projektami na świecie. Spotkanie to pozwala nie tylko na zapoznanie się z najnowszymi trendami, wynikami najświeższych badań, ale również na spotkanie osób budujących zarządzanie projektami, jako dziedzinę zarządzania i daje możliwość nawiązania niezwykle cennych relacji. Liczba uczestników konferencji (ponad pięćset osób) świadczy o tym, jak ogromnym zainteresowaniem w środowisku badaczy cieszy się zarządzanie projektami. Oprócz niezwykle wysokiego poziomu merytorycznego konferencji należy też podkreślić doskonałą organizację, co było zasługą amerykańskiego oddziału Project Management Institute. Kolejna konferencja badawcza odbędzie się za dwa lata.

Beata Jałocha

Autorka jest doktorantką na Uniwersytecie Jagiellońskim

na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej